Kakva je uloga regionalnih razvojnih agencija (RRA) u razvoju malih i srednjih preduzeća?

Važan segment institucionalne infrastrukture koji, zahvaljujući inicijativi predstavnika međunarodne zajednice, postoji u BiH jesu regionalne razvojne agencije, kao ključne instituticije za podršku MSP i razvoja poduzetništva.

U Bosni i Hercegovini Evropska komisija je uspostavila pet regionalnih razvojnih agencija:

ARDA-NW za Sjeverozapadni region, NERDA za Sjeveroistočni region, REZ-RDA za Centralni region, SERDA za Sarajevsku makroregiju i REDAH za Hercegovački region.

Regionalne razvojne agencije (RRA) prvobitno su osnovane kako bi se onim regijama koje su prolazile kroz ekonomsku krizu pomoglo da identificiraju nove ekonomske mogućnosti.

Ove agencije djeluju kao katalizatori i pogonska snaga u procesu regionalnog razvoja.

U širem smislu, RRA imaju širok djelokrug koji obuhvata razvoj strateškog okvira, uspostavljanje mehanizama za konsultacije sa partnerima u regionu, koordiniranje i predstavljanje gledišta partnera, rukovođenje projektom i njegovo provođenje, obezbjeđenje ili identifikovanje izvora sredstava za finansiranje projekata.

Ne postoji univerzalni model ili struktura za idealnu regionalnu razvojnu agenciju, svaka zemlja ima svoj sopstveni koncept.
Uobičajene aktivnosti u koje su uključene RRA podrazumijevaju:

1. Regionalno strateško planiranje,
2. Razvoj SME sektora,
3. Obuku,
4. Poslovne parkove,
5. Poduzetničke zone,
6.poslovne inkubatore,
7. Inovacijske centre i
8. Tehnološke parkove.

Jedna od karakteristika regionalnih razvojnih agencija je razvoj usluga za MSP (finansijske usluge, tehnološki parkovi, usluge za investitore), preko implementacije posebnih projekata (aktivno zapošljavanje, organizacija edukativnih aktivnosti) do kataliziranja društvenih i ekonomskih reformi.

Svaka od pet RRA-ova je izradila razvojne strategije, naglašavajući posebnu snagu i ekonomske mogućnosti svojih vlastitih regija i svaka je aktivno angažirana u poslovnom razvoju i promoviranju investicija. Iako je postignut određeni uspjeh, još mnogo toga mora biti učinjeno da bi se regionalni razvoj transformirao u kreiranje radnih mjesta, kao što se desilo u drugim tranzicijskim ekonomijama.
Po modelu regionalnog razvoja EU, ekonomski region je jedinstven ekonomski prostor sastavljen od više lokalnih jedinica povezanih geografskim, historijskim, kulturnim i ekonomskim vezama.

Uz podršku Evropske Komisije proces jačanja regionalnog razvoja je počeo.

Dobro je prihvaćen od strane općinskih vlasti. Postoji pet ekonomskih regiona koji su dosad razvijeni u BiH.

Iskustva Mađarske, Poljske, Slovenije i Češke Republike su pokazala da regionalni razvoj ima veliki utjecaj na sveukupno poboljšanje državne ekonomije. U slučaju BiH, osnivanje ekonomskih regiona će dovesti do jačanja jednog ekonomskog prostora u zemlji.

Postojeća mreža agencija regionalnog razvoja u BiH trenutno je veoma slaba. Zbog nedovoljnog broja osoblja i resursa, ove agencije imaju ograničene mogućnosti u podsticanju regionalnog razvoja. Zato one moraju biti ojačane i opskrbljene sa dovoljno finansijskih sredstava od strane zainteresovanih općina. Nadalje, potrebno je poboljšati koordinaciju između agencija, kao i s vladama na lokalnom nivou.
Prioriteti za daljnji razvoj ekonomskih regiona su slijedeći:

– Usvajanje odgovarajuće pravnog okvira i osnivanje odgovarajućeg foruma na nivou BiH koji će predložiti politike i mjere za regionalni ekonomski razvoj,

– Finaliziranje procesa definiranja ekonomskih regiona, baziranog na samovoljnom povezivanju gradskih uprava,
– Definiranje strategije za regionalni razvoj na nacionalnom (državnom) nivou,
– Jačanje postojećih, te na koncu osnivanje novih agencija za regionalni razvoj.

Evropska unija stvara regionalne razvojne agencije kombinacijom novih organizacija i
širenjem postojećih tijela. EU takođe ističe partnerski pristup združivanja opština članova sa partnerima koji dolaze iz privatnog sektora i zajednice NVO-a.

RRA-e su u početku upravljala programom granta (sredstvima EU) za finansiranje lokalnih projekata privrednog i socijalnog oživljavanja, uključujući usluge za MSP. Postoje planovi da RRA-e planiraju upravljanje fondovima za garanciju, za MSP podršku kojima je potrebno kreditno finansiranje, iako se izvor sredstava tek mora utvrditi.

RRA-e zaobilaze entitetske i kantonalne političke strukture i oslanjaju se na učešće općina i njihovih privatnih i društvenih partnera, kako bi ih uvezali u javnu politiku. Ova organizaciona strategija će dati podstrek njihovoj dugoročnoj izvodljivosti. Strategija u potpunosti ovisi o stepenu uspjeha lokalnih razvojnih strategija i njihovom integriranju sa regionalnom strategijom. Ove lokalne razvojne strategije moraju uključiti glavne programe za tehničku pomoć.

U suprotnom bi se moglo pokazati da razvojna inicijativa RRA leži na klimavim temeljima. Za uspjeh je potrebna kombinacija lokalne političke podrške i uključenje privatnog sektora kao potpunog partnera, kako u razvoju ideja za oživljavanje tako i u provedbi planova koji će uslijediti.